اصطلاحات و روش خاص خود - پس از ترجمه كتب يونانى بود كه در فرهنگ مسلمانان جاى گرفت . از اولين مترجمان آثار فلسفى مىتوان از يحيىبن بطريق ، قسطابن لوقا ، حنين‌بن اسحاق و پسرش اسحاق‌بن حنين و متىبن يونس نام برد . اين مترجمان اغلب از اقليت‌هاى مسيحى ، يهودى ، صابئين و يا از نومسلمانان بودند . « 1 » در دوره دوم ، نخستين فيلسوف مسلمان ، ابويوسف يعقوب‌بن اسحاق كندى است كه در سده دوم و سوم هجرى در كوفه مىزيست . وى اول كسى بود كه به پژوهش و مطالعه در علم فلسفه پرداخت و به همين رو وى را « فيلسوف العرب » لقب داده‌اند . او آثار ارزشمندى از زبان يونانى و سريانى به عربى ترجمه كرد . حدود 270 اثر را به كندى نسبت داده‌اند كه در برخى از آنها به جمع ميان شرع و اصول معقولات پرداخته است . « 2 » در فاصله ميان كندى و ابن‌سينا فلاسفه بسيارى ظهور كردند ؛ مانند احمدبن طيب سرخسى ، محمدبن زكرياى رازى ، ابونصر فارابى ، ابوسليمان سجستانى ، ابوحيان توحيدى ، ابن‌مسكويه و ابوريحان بيرونى . حال به اختصار زندگى فارابى را از نظر مىگذرانيم . ابونصر فارابى تواناترين فيلسوف قبل از ابن‌سينا است . او درعين‌حال كه بزرگ‌ترين شارح و مفسر فلسفه ارسطويى به‌شمار مىرفت ، خود داراى آرا و انديشه‌هاى تازه و نوآورىهاى بسيار بود . فارابى مىكوشيد ميان آراى افلاطون و ارسطو را جمع كند ، از اين‌رو معتقد بود بين اين دو فيلسوف اختلاف جوهرى وجود ندارد ، بلكه اختلافات آنها ظاهرى است . او دراين‌باره كتابى با نام الجمع بين رأى الحكيمين افلاطون الالهى و ارسطو طاليس نگاشت . فارابى را « معلم ثانى » نام نهاده‌اند ؛ همچنان كه پيش‌تر ارسطو را « معلم اول » ناميده بودند . از كارهاى مهم اين فيلسوف برجسته ، يكى طبقه‌بندى علوم است كه اساس كار دانشمندان و دانش‌پژوهانِ پس از او قرار گرفت و ديگرى نيز طرح او در زمينه تشكيل حكومت و ايجاد جامعه متمدن و فاضل با معيارها و ارزش‌هاى متعالى انسانى . او با اثرپذيرى

--> ( 1 ) . همان ، ص 127 . ( 2 ) . علىاكبر ولايتى ، فرهنگ و تمدن اسلامى ، ص 49 . نيز بنگريد به : ذبيح‌الله صفا ، تاريخ علوم عقلى در تمدن اسلامى تا اواسط قرن پنجم هجرى ، ج 1 ، ص 164 - 162 .